Strona główna
BHP w firmie
Czy pracodawca może prowadzić BHP w firmie?

Czy pracodawca może prowadzić BHP w firmie?

Dokumenty na biurku pracownika

Tak, pracodawca może samodzielnie prowadzić BHP w swojej firmie, ale zakres tej możliwości zależy od liczby pracowników, kategorii ryzyka oraz rodzaju ukończonego szkolenia. Inne wymagania dotyczą prowadzenia instruktażu stanowiskowego, a inne pełnienia zadań służby BHP.

Kiedy pracodawca może pełnić zadania służby BHP?

Zgodnie z art. 23711 Kodeksu pracy pracodawca może sam wykonywać zadania służby BHP, jeżeli zatrudnia niewielką liczbę pracowników i spełnia warunki dotyczące ryzyka zawodowego. W takim przypadku może między innymi prowadzić instruktaż ogólny oraz organizować i prowadzić szkolenia pracowników, o ile ma wymagane przygotowanie.

Przy ocenie limitu bierze się pod uwagę kategorię ryzyka przypisaną grupie działalności w systemie ubezpieczenia wypadkowego. Nie chodzi więc wyłącznie o indywidualną ocenę ryzyka na jednym stanowisku, lecz także o rodzaj przeważającej działalności przedsiębiorstwa.

Liczba pracowników Kategoria ryzyka Czy pracodawca może wykonywać zadania służby BHP?
Do 10 pracowników Bez dodatkowego ograniczenia wskazanego w tym limicie Tak, po ukończeniu wymaganego szkolenia
Od 11 do 50 pracowników Nie wyższa niż trzecia kategoria ryzyka Tak, po ukończeniu wymaganego szkolenia
Powyżej 50 pracowników albo wyższa kategoria ryzyka Poza wskazanymi limitami Nie na podstawie tego uproszczenia

Jeżeli firma nie mieści się w tych limitach, pracodawca może powierzyć zadania służby BHP pracownikowi z odpowiednimi kwalifikacjami albo specjaliście spoza zakładu pracy. W większych zakładach obowiązek utworzenia służby BHP wynika z odrębnych przepisów. Zlecenie zadań specjaliście nie przenosi jednak na niego ogólnej odpowiedzialności za stan BHP. Ta nadal spoczywa na pracodawcy.

Szkolenie 16-godzinne a szkolenie 64-godzinne

Najczęstszy błąd polega na utożsamianiu szkolenia okresowego dla pracodawców ze szkoleniem pozwalającym wykonywać zadania służby BHP. Są to różne szkolenia i dają różny zakres przygotowania.

Najważniejsze różnice przedstawiają się następująco:

  • Szkolenie okresowe dla pracodawców i osób kierujących pracownikami – trwa co najmniej 16 godzin lekcyjnych i przygotowuje do wykonywania obowiązków osoby zarządzającej pracownikami, w tym do prowadzenia instruktażu stanowiskowego, jeżeli spełnione są także wymagania dotyczące kwalifikacji i doświadczenia.
  • Szkolenie dla pracodawców wykonujących zadania służby BHP – obejmuje co najmniej 64 godziny lekcyjne i dotyczy pracodawcy, który chce sam wykonywać zadania służby BHP w granicach dopuszczonych przez Kodeks pracy.
  • Szkolenie 16-godzinne nie wystarcza do pełnienia zadań służby BHP – samo szkolenie dla pracodawców nie daje prawa do prowadzenia instruktażu ogólnego ani do wykonywania całego zakresu zadań służby BHP.
  • Szkolenie 64-godzinne nie zastępuje wszystkich wymagań organizacyjnych – pracodawca nadal musi spełnić limit zatrudnienia, mieć aktualną wiedzę i zapewnić właściwe programy oraz dokumentację szkoleń.

Pracodawca powinien odbyć szkolenie w zakresie BHP niezbędnym do wykonywania swoich obowiązków, a następnie okresowo aktualizować wiedzę. Pierwsze szkolenie okresowe dla pracodawcy lub osoby kierującej pracownikami należy przeprowadzić w terminie do 6 miesięcy od rozpoczęcia pracy na tym stanowisku, a kolejne co do zasady nie rzadziej niż co 5 lat.

Co pracodawca może prowadzić bez pełnienia zadań służby BHP?

Instruktaż stanowiskowy może przeprowadzić pracodawca albo wyznaczona przez niego osoba kierująca pracownikami. Osoba prowadząca instruktaż musi znać specyfikę stanowiska, mieć odpowiednie kwalifikacje i doświadczenie zawodowe oraz ukończyć szkolenie dotyczące metod prowadzenia instruktażu stanowiskowego.

Instruktaż odbywa się na stanowisku pracy. Powinien obejmować omówienie zagrożeń, pokaz bezpiecznego wykonywania czynności, próbne wykonanie pracy przez pracownika oraz pracę pod nadzorem instruktora. Kończy się sprawdzeniem wiadomości, a pracownik może zostać dopuszczony do pracy dopiero po pozytywnym wyniku.

Pracodawca, który nie wykonuje zadań służby BHP, co do zasady nie może sam prowadzić instruktażu ogólnego ani szkoleń okresowych tylko dlatego, że jest właścicielem firmy. Do tych czynności potrzebna jest osoba wykonująca zadania służby BHP albo podmiot prowadzący działalność szkoleniową w tej dziedzinie, zgodnie z wymaganiami rozporządzenia.

Lista kontrolna przed przeprowadzeniem szkolenia

Przed samodzielnym szkoleniem pracownika pracodawca powinien sprawdzić następujące elementy:

  • Posiada aktualne szkolenie okresowe dla pracodawców i osób kierujących pracownikami, a jeśli wykonuje zadania służby BHP, także wymagane szkolenie dla tej grupy.
  • Ma kwalifikacje i doświadczenie pozwalające na właściwe przeprowadzenie instruktażu na konkretnym stanowisku.
  • Przygotował program instruktażu dostosowany do rodzaju pracy, zagrożeń i wyposażenia stanowiska.
  • Przeprowadził szkolenie przed dopuszczeniem pracownika do pracy i zakończył instruktaż sprawdzianem.
  • Wypełnił kartę szkolenia wstępnego oraz przechowuje ją w części B akt osobowych pracownika.
  • Sprawdził, czy pracownik ma aktualne badania lekarskie wymagane do wykonywania danej pracy.

Karta szkolenia wstępnego potwierdza odbycie instruktażu ogólnego i stanowiskowego. Szkolenie okresowe dokumentuje się odrębnym zaświadczeniem o jego ukończeniu. Brak dokumentacji może zostać ujawniony podczas kontroli Państwowej Inspekcji Pracy, nawet jeżeli pracodawca twierdzi, że szkolenie faktycznie się odbyło.

Samodzielne prowadzenie BHP nie zwalnia pracodawcy z odpowiedzialności za stan bezpieczeństwa i higieny pracy.

Dopuszczenie pracownika do pracy bez wymaganego szkolenia może skutkować odpowiedzialnością wykroczeniową. Jeżeli zaniedbania narażają pracownika na bezpośrednie niebezpieczeństwo utraty życia albo ciężkiego uszczerbku na zdrowiu, w grę może wchodzić także odpowiedzialność karna na podstawie art. 220 Kodeksu karnego.

W małej firmie pracodawca może więc sam prowadzić część lub całość działań BHP, ale tylko po prawidłowym ustaleniu limitu zatrudnienia, kategorii ryzyka i własnych kwalifikacji. Szkolenie 16-godzinne pozwala przygotować się do obowiązków pracodawcy i prowadzenia instruktażu stanowiskowego, natomiast pełnienie zadań służby BHP wymaga odrębnego szkolenia obejmującego co najmniej 64 godziny lekcyjne.


Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi indywidualnej porady prawnej. Przy ocenie obowiązków BHP należy uwzględnić aktualne brzmienie Kodeksu pracy, rozporządzeń oraz kategorię ryzyka właściwą dla konkretnej działalności.

Redakcja biznestube.pl

Biznestube.pl to portal dla przedsiębiorców i osób, które dopiero planują własny biznes. Piszemy o tym, z czym na co dzień mierzy się każdy, kto prowadzi firmę: zakładaniu działalności, finansach i podatkach, marketingu, sprzedaży, zarządzaniu zespołem, kadrach oraz prawie w biznesie.

Może Cię również zainteresować

Potrzebujesz więcej informacji?