Strona główna
BHP w firmie
Kiedy przeprowadzić szkolenie BHP dla pracownika?

Kiedy przeprowadzić szkolenie BHP dla pracownika?

Pracownik biurowy z dokumentami

Szkolenie BHP dla pracownika trzeba przeprowadzić przed dopuszczeniem go do pracy. Później pracownik odbywa szkolenie okresowe w terminach zależnych od stanowiska, najczęściej co 3, 5 albo 6 lat. Organizatorem i płatnikiem szkoleń jest pracodawca, a szkolenie odbywa się w czasie pracy.

Szkolenie wstępne – zawsze przed rozpoczęciem pracy

Szkolenie wstępne jest warunkiem dopuszczenia pracownika do wykonywania obowiązków. Wynika to z art. 2373 Kodeksu pracy. Pracodawca nie może pozwolić pracownikowi rozpocząć pracy, jeżeli ten nie zna przepisów i zasad BHP dotyczących zakładu oraz swojego stanowiska.

Szkolenie obejmuje instruktaż ogólny i instruktaż stanowiskowy. Oba elementy trzeba zorganizować przed rozpoczęciem pracy na danym stanowisku. Ich odbycie potwierdza się w karcie szkolenia wstępnego, przechowywanej w części B akt osobowych pracownika.

Przy zatrudnianiu nowej osoby pracodawca powinien zastosować następującą kolejność:

  1. Instruktaż ogólny – pracownik poznaje podstawowe przepisy BHP, zasady obowiązujące w zakładzie oraz reguły udzielania pierwszej pomocy.
  2. Instruktaż stanowiskowy – pracownik zapoznaje się z zagrożeniami, oceną ryzyka zawodowego, środkami ochrony i bezpiecznym sposobem wykonywania konkretnych czynności.
  3. Sprawdzenie przygotowania pracownika – po instruktażu stanowiskowym pracownik powinien wykazać, że potrafi wykonywać pracę bezpiecznie.
  4. Dopuszczenie do pracy – następuje dopiero po ukończeniu wymaganego szkolenia i potwierdzeniu tego w dokumentacji.
Rodzaj instruktażu Kiedy? Cel Minimalny czas
Instruktaż ogólny Przed dopuszczeniem do pracy Podstawowe przepisy BHP, zasady zakładowe i pierwsza pomoc 135 minut, czyli 3 godziny lekcyjne
Instruktaż stanowiskowy Przed rozpoczęciem pracy na konkretnym stanowisku Zagrożenia, ryzyko zawodowe i bezpieczne metody pracy Czas zależny od stanowiska, dla stanowisk robotniczych co najmniej 8 godzin lekcyjnych

Instruktaż stanowiskowy jest wymagany między innymi dla pracowników na stanowiskach robotniczych, osób narażonych na czynniki szkodliwe, uciążliwe lub niebezpieczne, a także pracowników przenoszonych na takie stanowiska. Gdy pracownik wykonuje zadania na kilku stanowiskach, instruktaż powinien obejmować każde z nich.

Szkolenie okresowe – kiedy trzeba je powtarzać?

Szkolenie okresowe służy aktualizacji i utrwaleniu wiedzy BHP. Pierwsze szkolenie tego rodzaju należy przeprowadzić w ciągu 6 miesięcy od rozpoczęcia pracy przez pracodawcę lub osobę kierującą pracownikami. W przypadku pozostałych pracowników termin wynosi 12 miesięcy od rozpoczęcia pracy na danym stanowisku.

Kolejne szkolenia trzeba organizować przed upływem okresu przewidzianego dla danej grupy zawodowej. Minimalna częstotliwość wygląda następująco:

Grupa pracowników Jak często? Pierwsze szkolenie okresowe
Pracownicy wykonujący prace szczególnie niebezpieczne Co najmniej raz w roku Do 12 miesięcy od rozpoczęcia pracy, chyba że przepisy lub charakter stanowiska wymagają wcześniejszego działania
Pracownicy na stanowiskach robotniczych Co 3 lata Do 12 miesięcy od rozpoczęcia pracy
Pracodawcy i osoby kierujące pracownikami Co 5 lat Do 6 miesięcy od rozpoczęcia pracy na stanowisku kierowniczym
Pracownicy inżynieryjno-techniczni oraz służba BHP Co 5 lat Do 12 miesięcy od rozpoczęcia pracy
Pracownicy administracyjno-biurowi Co 6 lat, jeśli szkolenie jest wymagane Do 12 miesięcy od rozpoczęcia pracy

Terminy i programy szkoleń określa Rozporządzenie Ministra Gospodarki i Pracy z 27 lipca 2004 r. w sprawie szkolenia w dziedzinie BHP. Pracodawca powinien dopasować program do rodzaju pracy, warunków wykonywania obowiązków oraz zagrożeń występujących na stanowisku.

Kto ponosi koszt i odpowiada za organizację?

Za zapewnienie szkoleń odpowiada pracodawca. Szkolenia odbywają się w godzinach pracy, a ich kosztu nie można przerzucić na pracownika. Pracodawca przechowuje także dokumenty potwierdzające ukończenie szkoleń, w tym kartę szkolenia wstępnego oraz zaświadczenie po szkoleniu okresowym.

Szkolenie okresowe może przeprowadzić pracodawca, jeżeli spełnia wymagania dotyczące wiedzy i przygotowania, albo uprawniona jednostka szkoleniowa. Po szkoleniu okresowym uczestnik przystępuje do sprawdzianu lub egzaminu, a pozytywny wynik jest potwierdzany zaświadczeniem.

Co grozi za brak szkolenia BHP?

Dopuszczenie pracownika do pracy bez wymaganego szkolenia jest naruszeniem obowiązków z zakresu BHP. Państwowa Inspekcja Pracy może nałożyć grzywnę od 1000 zł do 30 000 zł. Skutki zaniedbania mogą być poważniejsze, gdy dojdzie do wypadku.

Brak szkolenia może wiązać się z:

  • karą nałożoną przez Państwową Inspekcję Pracy;
  • odpowiedzialnością pracodawcy za naruszenie przepisów BHP;
  • problemami z ustaleniem przyczyn i okoliczności wypadku przy pracy;
  • roszczeniami pracownika, jeżeli zaniedbanie pracodawcy miało wpływ na zdarzenie.

Pracownik bez wymaganego szkolenia BHP nie powinien zostać dopuszczony do wykonywania pracy, nawet jeżeli zna swoje obowiązki z wcześniejszego zatrudnienia.

Wyjątki i zmiana stanowiska

Nie każda zmiana umowy wymaga ponowienia całego szkolenia wstępnego. Jeżeli pracownik zostaje ponownie zatrudniony przez tego samego pracodawcę bezpośrednio po poprzedniej umowie i będzie pracował na tym samym stanowisku, szkolenie wstępne nie jest wymagane.

W praktyce znaczenie mają także następujące wyjątki:

  • Pracownik administracyjno-biurowy może być zwolniony ze szkolenia okresowego, gdy przeważająca działalność pracodawcy należy do grupy o kategorii ryzyka nie wyższej niż trzecia, chyba że ocena ryzyka zawodowego wskazuje na konieczność szkolenia.
  • Po ustaleniu wyższej kategorii ryzyka szkolenie okresowe dla pracownika biurowego trzeba przeprowadzić w terminie do 6 miesięcy od tego ustalenia.
  • Gdy zmieniają się warunki techniczne, organizacja pracy, maszyny, narzędzia albo stosowane substancje, pracownik może wymagać ponownego instruktażu stanowiskowego.
  • Aktualne zaświadczenie o szkoleniu okresowym od poprzedniego pracodawcy może zostać uznane, jeśli program odpowiada wymaganiom nowego stanowiska.

Najbezpieczniejsza reguła organizacyjna jest prosta: szkolenie wstępne zaplanuj przed pierwszym dniem pracy, pierwsze szkolenie okresowe – w ciągu 6 albo 12 miesięcy, a następne wpisz do kalendarza zgodnie z grupą stanowiska i poziomem ryzyka. Podstawą prawną są przede wszystkim Kodeks pracy oraz rozporządzenie dotyczące szkolenia w dziedzinie BHP.


Artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje indywidualnej analizy obowiązków pracodawcy ani konsultacji ze specjalistą do spraw BHP lub prawnikiem.

Redakcja biznestube.pl

Biznestube.pl to portal dla przedsiębiorców i osób, które dopiero planują własny biznes. Piszemy o tym, z czym na co dzień mierzy się każdy, kto prowadzi firmę: zakładaniu działalności, finansach i podatkach, marketingu, sprzedaży, zarządzaniu zespołem, kadrach oraz prawie w biznesie.

Może Cię również zainteresować

Potrzebujesz więcej informacji?