Jak licencjonować znak towarowy? Zasady i procedura krok po kroku

Podpisane dokumenty na biurku

Licencjonowanie znaku towarowego polega na udostępnieniu innej osobie lub firmie prawa do korzystania z oznaczenia na określonych warunkach, bez przenoszenia jego własności. Bezpieczna umowa powinna precyzyjnie określać zakres używania znaku, terytorium, czas trwania, wynagrodzenie i zasady kontroli. W polskim porządku prawnym musi zostać zawarta na piśmie pod rygorem nieważności.

Czym jest licencja na znak towarowy?

Licencja jest umową, na podstawie której właściciel prawa ochronnego, czyli licencjodawca, upoważnia inną osobę lub firmę do używania znaku towarowego. Licencjobiorca może korzystać z oznaczenia w zakresie wskazanym w umowie, na przykład przy sprzedaży określonych produktów, świadczeniu usług albo prowadzeniu kampanii reklamowej.

Licencja nie oznacza sprzedaży znaku. Licencjodawca zachowuje prawo własności, a licencjobiorca otrzymuje jedynie uprawnienie do korzystania z oznaczenia. Przeniesienie prawa ochronnego prowadzi natomiast do zmiany właściciela znaku. To rozróżnienie ma znaczenie przy ustalaniu zakresu kontroli nad marką, odpowiedzialności stron i skutków zakończenia współpracy.

Dla właściciela licencja może być źródłem przychodów oraz sposobem wejścia na nowe rynki bez samodzielnego tworzenia sieci sprzedaży. Licencjobiorca zyskuje możliwość używania oznaczenia, które może zwiększyć atrakcyjność jego oferty, ale musi przestrzegać warunków umowy i dbać o sposób prezentowania znaku.

Podstawy prawne licencjonowania

Licencjonowanie krajowego znaku towarowego reguluje przede wszystkim ustawa Prawo własności przemysłowej. Zgodnie z jej przepisami uprawniony z prawa ochronnego może udzielić innej osobie upoważnienia do używania znaku w drodze umowy licencyjnej. W przypadku unijnego znaku towarowego zastosowanie ma także Rozporządzenie 2017/1001, a właściwym rejestrem jest rejestr prowadzony przez EUIPO.

Licencja może obejmować wszystkie towary lub usługi, dla których znak jest chroniony, albo tylko ich część. Strony mogą też ograniczyć terytorium, sposób używania oznaczenia, kanały sprzedaży, grupę odbiorców lub czas obowiązywania umowy.

Licencji nie należy mylić z wyczerpaniem prawa. Wyczerpanie praw dotyczy sytuacji, w której właściciel znaku lub podmiot za jego zgodą wprowadził konkretny towar do obrotu na właściwym obszarze, co do zasady w Europejskim Obszarze Gospodarczym. Dalsza odsprzedaż legalnie nabytego towaru zwykle nie wymaga osobnej licencji. Nie daje jednak automatycznie prawa do używania znaku przy produkcji własnych towarów, oznaczaniu usług ani tworzeniu materiałów sugerujących formalne powiązanie z właścicielem marki.

Rodzaje licencji na znak towarowy

Rodzaj licencji powinien odpowiadać celowi współpracy. Można połączyć kilka kryteriów, na przykład udzielić licencji wyłącznej, ale ograniczonej do określonych produktów i terytorium.

Typ licencji Wyłączność Zakres korzystania Zastosowanie
Pełna Może być wyłączna lub niewyłączna Obejmuje zasadniczo cały zakres używania znaku, bez ograniczeń wskazanych w umowie Współpraca obejmująca wszystkie towary, usługi i sposoby korzystania objęte ochroną
Ograniczona Może być wyłączna lub niewyłączna Dotyczy określonych towarów, usług, terytorium, kanałów sprzedaży albo sposobu używania Kontrolowane wejście na rynek, wybrana linia produktów lub konkretny region
Wyłączna Jeden licencjobiorca w ustalonym zakresie Licencjodawca nie udziela w tym samym zakresie licencji innym podmiotom, a zasady jego własnego używania trzeba jasno opisać Strategiczna współpraca, gdy licencjobiorca oczekuje ochrony przed konkurencyjnymi licencjobiorcami
Niewyłączna Brak wyłączności Licencjodawca może korzystać ze znaku i udzielać dalszych licencji, o ile umowa nie stanowi inaczej Dystrybucja przez wielu partnerów, kampanie marketingowe lub szeroka sieć sprzedaży

Licencja wyłączna wymaga szczególnej precyzji. Umowa powinna wskazywać, czy właściciel może nadal używać znaku, na jakim obszarze obowiązuje wyłączność i czy licencjobiorca ma prawo udzielać sublicencji. Przy licencji niewyłącznej takie uprawnienie nie powstaje automatycznie, dlatego również należy je wyraźnie uregulować.

Jak licencjonować znak towarowy krok po kroku?

Proces warto rozpocząć od weryfikacji prawa, a nie od samego negocjowania stawki. Kolejne etapy mogą wyglądać następująco:

  1. Sprawdź status znaku. Ustal numer rejestracyjny, właściciela, zakres ochrony, terytorium i termin obowiązywania prawa. Sprawdź także, czy znak nie został unieważniony lub czy nie toczy się postępowanie dotyczące jego ważności.
  2. Określ cel i zakres współpracy. Zdecyduj, czy znak ma być używany przy produkcji, sprzedaży, świadczeniu usług, reklamie czy w kilku obszarach. Ustal towary i usługi, terytorium, czas trwania oraz ewentualną wyłączność.
  3. Przeprowadź negocjacje. Uzgodnij wynagrodzenie, sposób rozliczeń, minimalne poziomy sprzedaży, zasady zatwierdzania materiałów, kontrolę jakości, odpowiedzialność za naruszenia i warunki zakończenia umowy.
  4. Sporządź i podpisz umowę. Dokument powinien wskazywać konkretny znak, najlepiej wraz z numerem rejestracyjnym, oraz szczegółowo opisywać prawa i obowiązki obu stron. Podpisy muszą zostać złożone w formie pisemnej.
  5. Rozważ wpis licencji do rejestru. Wniosek można złożyć w odpowiednim rejestrze UPRP albo EUIPO. Wpis nie jest warunkiem ważności samej umowy, ale wzmacnia jej skuteczność wobec osób trzecich.

W umowie warto wskazać stronę odpowiedzialną za zgłoszenie licencji do rejestru oraz termin wykonania tego obowiązku. Brak wpisu nie powoduje nieważności umowy między stronami, ale może utrudniać powoływanie się na licencję wobec innych podmiotów, na przykład nabywcy prawa lub wierzyciela.

Co powinna zawierać umowa licencyjna?

Zakres umowy zależy od modelu współpracy, ale dokument powinien odpowiadać na pytanie, kto, gdzie, jak długo i w jaki sposób może używać znaku. Najważniejsze postanowienia to:

  • Forma pisemna – umowa licencyjna zawarta bez zachowania formy pisemnej jest nieważna. Ustne uzgodnienia lub sama korespondencja handlowa nie zastępują wymaganego dokumentu.
  • Oznaczenie stron i znaku – trzeba wskazać dane licencjodawcy i licencjobiorcy, numer prawa ochronnego, nazwę lub przedstawienie znaku oraz podstawę uprawnienia do jego udzielenia.
  • Zakres licencji – umowa powinna określać towary i usługi, sposoby używania oznaczenia, terytorium, kanały sprzedaży oraz czas trwania licencji.
  • Wyłączność i sublicencja – należy wskazać, czy licencja jest wyłączna, czy niewyłączna, oraz czy licencjobiorca może udzielać dalszych upoważnień.
  • Wynagrodzenie – trzeba ustalić wysokość opłat, terminy, sposób obliczania prowizji, ewentualne minimum gwarantowane i konsekwencje opóźnień w płatnościach.
  • Kontrola jakości – licencjodawca powinien mieć możliwość sprawdzania produktów, usług i materiałów marketingowych, aby używanie znaku nie obniżało jego renomy.
  • Naruszenia i odpowiedzialność – umowa powinna określać, kto monitoruje rynek, zawiadamia o naruszeniach i ponosi koszty działań prawnych.
  • Wygaśnięcie i rozwiązanie – trzeba opisać okres wypowiedzenia, skutki naruszenia umowy, sposób usunięcia oznaczeń oraz los towarów znajdujących się już w obrocie.

Brak formy pisemnej pod rygorem nieważności oznacza, że ustna zgoda właściciela znaku nie daje bezpiecznej podstawy do jego używania w ramach licencji.

Licencja wygasa najpóźniej wraz z wygaśnięciem lub unieważnieniem prawa ochronnego. Dlatego licencjodawca powinien monitorować terminy odnowienia ochrony, a umowa powinna wskazywać, kto ponosi związane z tym koszty i kto ma obowiązek przekazać drugiej stronie potwierdzenie odnowienia.

Co sprawdzić przed podpisaniem umowy?

Licencjobiorca powinien przeprowadzić podstawowe due diligence znaku i uprawnień kontrahenta. Przed podpisaniem dokumentu sprawdź:

  • czy znak jest zarejestrowany i czy prawo ochronne nadal obowiązuje,
  • czy zakres ochrony obejmuje planowane towary lub usługi,
  • czy terytorium ochrony odpowiada rynkowi, na którym ma być używany znak,
  • czy w rejestrze lub między stronami nie ujawniono postępowań o unieważnienie albo sporów dotyczących prawa,
  • czy osoba podpisująca umowę ma umocowanie do działania w imieniu właściciela,
  • czy licencjodawca ma prawa do wszystkich elementów oznaczenia, w tym do grafiki, jeśli znak zawiera utwór,
  • czy umowa określa procedurę zatwierdzania materiałów i kontroli jakości,
  • czy przewidziano rozsądny okres wypowiedzenia oraz czas na usunięcie oznaczeń po zakończeniu współpracy.

Po stronie licencjodawcy kontrola nie powinna ograniczać się do pobierania opłat. Należy monitorować sposób używania znaku, jakość produktów i usług oraz komunikację internetową. Dzięki temu licencja nie prowadzi do osłabienia oznaczenia ani do wprowadzania klientów w błąd co do relacji gospodarczych stron.

Licencjonowanie może mieć także skutki podatkowe, w tym dotyczące rozliczania opłat lub amortyzacji nabytego prawa ochronnego. Te kwestie zależą od rodzaju prawa, sposobu jego nabycia i sytuacji podatnika, dlatego wymagają odrębnej analizy księgowej lub podatkowej.

Precyzyjna umowa, sprawdzony status znaku i wpis licencji do właściwego rejestru ograniczają ryzyko sporu. Długofalowa współpraca wymaga także utrzymania ochrony znaku oraz stałej kontroli jakości jego używania. Przy licencji wyłącznej, transakcji transgranicznej lub złożonej strukturze holdingowej warto przed podpisaniem dokumentów skonsultować projekt z rzecznikiem patentowym albo prawnikiem.


Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi indywidualnej porady prawnej, podatkowej ani inwestycyjnej. W konkretnej sprawie zakres analizy powinien uwzględniać treść rejestru, umowy oraz sytuację obu stron.

Redakcja biznestube.pl

Biznestube.pl to portal dla przedsiębiorców i osób, które dopiero planują własny biznes. Piszemy o tym, z czym na co dzień mierzy się każdy, kto prowadzi firmę: zakładaniu działalności, finansach i podatkach, marketingu, sprzedaży, zarządzaniu zespołem, kadrach oraz prawie w biznesie.

Wszystkie wpisy tego autora