Umowa na czas określony staje się umową na czas nieokreślony automatycznie, z mocy prawa, gdy zostanie przekroczony limit 33 miesięcy albo pracodawca zawrze z tym samym pracownikiem więcej niż trzy takie umowy. Wystarczy przekroczenie jednego z tych limitów. Nie trzeba podpisywać nowego dokumentu, aby doszło do przekształcenia.
Na czym polega zasada 33/3?
Zasada wynika z art. 251 Kodeksu pracy. Ogranicza zarówno łączny czas zatrudnienia na podstawie umów na czas określony, jak i liczbę takich umów zawartych między tym samym pracodawcą a pracownikiem.
Limity biegną niezależnie od siebie. Oznacza to, że umowa może przekształcić się w bezterminową po wyczerpaniu limitu czasu, nawet jeśli pracownik podpisał mniej niż cztery umowy. Tak samo zawarcie czwartej umowy może wywołać skutek prawny, choć łączny okres zatrudnienia nie przekroczył jeszcze 33 miesięcy.
Jak działają limity czasu i liczby umów?
| Rodzaj limitu | Limit ustawowy | Kiedy następuje przekształcenie? |
|---|---|---|
| Łączny czas zatrudnienia | 33 miesiące | Od dnia następującego po upływie 33 miesięcy |
| Liczba umów | 3 umowy | Od dnia zawarcia czwartej umowy |
Do limitów wlicza się wcześniejsze okresy zatrudnienia na czas określony między tymi samymi stronami. Przerwa między umowami nie powoduje automatycznego wyzerowania ich liczby ani łącznego czasu trwania.
Przykładowo, jeśli pracodawca zawrze z pracownikiem jedną umowę na 48 miesięcy, skutek prawny nastąpi po upływie 33 miesięcy. Nie ma znaczenia, że strony zawarły tylko jedną umowę, ponieważ został przekroczony limit czasu.
Przekształcenie następuje z mocy prawa. Wola pracodawcy ani pracownika nie decyduje o tym, czy umowa stanie się bezterminowa. Pracodawca powinien potwierdzić zmianę rodzaju umowy na piśmie, ale dokument ten ma charakter potwierdzający, a nie konstytutywny. Brak pisemnego potwierdzenia nie oznacza, że przekształcenie nie nastąpiło.
Kiedy limity 33 miesięcy i 3 umów nie obowiązują?
Kodeks pracy przewiduje sytuacje, w których umowa na czas określony nie podlega tym limitom. Dotyczy to umów zawartych:
- W celu zastępstwa pracownika – podczas jego usprawiedliwionej nieobecności w pracy.
- W celu wykonywania pracy dorywczej lub sezonowej – gdy taki charakter zatrudnienia wynika z rodzaju wykonywanej pracy.
- W celu wykonywania pracy przez okres kadencji – jeżeli czas zatrudnienia jest związany z pełnieniem określonej funkcji.
- Z powodu obiektywnych przyczyn leżących po stronie pracodawcy – pod warunkiem że umowa służy zaspokojeniu rzeczywistego, okresowego zapotrzebowania i jest niezbędna w konkretnych okolicznościach.
W przypadku umowy zawieranej z powodu obiektywnych przyczyn pracodawca powinien wskazać te przyczyny w treści umowy oraz zawiadomić właściwego okręgowego inspektora pracy w terminie 5 dni roboczych od jej zawarcia. Samo wpisanie ogólnego uzasadnienia nie wystarcza, jeżeli nie odpowiada ono rzeczywistym okolicznościom zatrudnienia.
Co dzieje się po przekształceniu umowy?
Po przekroczeniu limitu pracownik jest zatrudniony na czas nieokreślony od dnia wynikającego z art. 251 Kodeksu pracy – od dnia następującego po upływie 33 miesięcy albo od dnia zawarcia czwartej umowy terminowej. Pracodawca powinien uzupełnić dokumentację pracowniczą i przekazać pracownikowi pisemne potwierdzenie zmiany rodzaju umowy.
Notatka ekspercka: przy ustalaniu, kiedy pracownik otrzymuje umowę stałą, trzeba sprawdzić wszystkie wcześniejsze umowy na czas określony zawarte między tymi samymi stronami. Rzetelna ewidencja dat rozpoczęcia i zakończenia umów oraz ich kolejności pozwala prawidłowo ustalić moment przekształcenia.
Najważniejsze jest to, że przekroczenie choćby jednego limitu – 33 miesięcy albo trzech umów – powoduje zmianę umowy na czas nieokreślony z mocy prawa, o ile nie zachodzi ustawowy wyjątek.