Strona główna
Formy prawne
Jak założyć spółkę jawną? Krok po kroku

Jak założyć spółkę jawną? Krok po kroku

Podpisane dokumenty na biurku

Spółkę jawną zakłada się przez zawarcie umowy i wpis do Krajowego Rejestru Sądowego. Umowę można przygotować w systemie S24 albo sporządzić indywidualnie i złożyć wniosek przez Portal Rejestrów Sądowych. Spółka powstaje dopiero w chwili wpisu do KRS. Nie ma wymaganego kapitału zakładowego, ale każdy wspólnik powinien wnieść określony wkład. Trzeba też uwzględnić nieograniczoną, solidarną odpowiedzialność wspólników za zobowiązania spółki.

Na czym polega spółka jawna?

Spółka jawna jest osobową spółką handlową przeznaczoną do prowadzenia działalności gospodarczej pod własną firmą. Musi mieć co najmniej dwóch wspólników. Mogą nimi być osoby fizyczne, osoby prawne oraz jednostki organizacyjne mające zdolność prawną.

Spółka jawna nie ma osobowości prawnej, ale ma podmiotowość prawną. Oznacza to, że we własnym imieniu może zawierać umowy, nabywać prawa, zaciągać zobowiązania, zatrudniać pracowników oraz występować przed sądem. Zasady jej działania określa przede wszystkim Kodeks spółek handlowych.

Ta forma nie wymaga kapitału zakładowego. Wspólnicy muszą jednak określić i wnieść wkłady, a ich wartość powinna zostać wskazana w umowie. Trzeba też pamiętać, że wspólnicy odpowiadają za zobowiązania spółki solidarnie i bez ograniczenia całym swoim majątkiem. Odpowiedzialność wspólnika ma charakter subsydiarny, więc wierzyciel może sięgnąć do jego majątku po bezskutecznej egzekucji przeciwko spółce.

S24 czy PRS – którą drogę rejestracji wybrać?

Wybór systemu zależy głównie od tego, czy wspólnicy potrzebują standardowej, szybkiej umowy, czy chcą szczegółowo uregulować zasady współpracy. Umowa zawarta w S24 ogranicza możliwość modyfikowania postanowień. Indywidualną umowę pisemną rejestruje się przez PRS.

Cecha System S24 Portal Rejestrów Sądowych (PRS)
Forma umowy Wzorzec umowy dostępny w systemie Indywidualna umowa pisemna
Czas rejestracji Uproszczony tryb, z założenia szybszy Zależny od sądu i kompletności dokumentów
Elastyczność Ograniczona do wariantów przewidzianych we wzorcu Znacznie większa swoboda kształtowania umowy
Opłata rejestracyjna 350 zł, w tym 250 zł opłaty sądowej i 100 zł za ogłoszenie w MSiG 600 zł, w tym 500 zł opłaty sądowej i 100 zł za ogłoszenie w MSiG
Wkłady W praktyce wzorzec przewiduje wkłady pieniężne Możliwe są także wkłady niepieniężne, zgodnie z umową

S24 sprawdzi się przy prostym przedsięwzięciu, gdy wspólnicy akceptują standardowe zasady reprezentacji i chcą ograniczyć formalności. PRS będzie właściwszy, gdy potrzebne są szczegółowe postanowienia dotyczące reprezentacji, podziału zysków i strat, zbywania praw wspólnika, aportów albo sytuacji nadzwyczajnych.

Jak założyć spółkę jawną krok po kroku?

  1. Ustalcie wspólników i podstawowe zasady działalności – spółka musi mieć co najmniej dwóch wspólników. Przed podpisaniem umowy ustalcie firmę, siedzibę, zakres działalności, wkłady, sposób reprezentacji oraz zasady podziału zysków i strat.
  2. Przygotujcie i podpiszcie umowę – umowa wymaga formy pisemnej pod rygorem nieważności. Można ją zawrzeć na papierze albo wykorzystać wzorzec w S24. W S24 każdy wspólnik musi podpisać dokument podpisem kwalifikowanym, zaufanym lub osobistym.
  3. Określcie i wnieście wkłady – wkładem może być suma pieniężna, rzecz, prawo majątkowe, praca lub usługi, o ile pozwala na to wybrany tryb rejestracji. W umowie trzeba wskazać rodzaj i wartość wkładu każdego wspólnika.
  4. Złóżcie wniosek do KRS – przy umowie zawartej w S24 wniosek składa się w tym samym systemie. Przy umowie indywidualnej korzysta się z PRS. Do wniosku dołącza się wymagane dokumenty, w tym umowę i dane osób uprawnionych do reprezentacji.
  5. Uregulujcie dokumenty elektroniczne w PRS – jeśli papierowe dokumenty zostały zeskanowane i dołączone do wniosku, sąd może wymagać dostarczenia ich oryginałów lub urzędowo poświadczonych odpisów. Dokumenty podpisane elektronicznie można dołączyć w postaci elektronicznej.
  6. Odbierzcie wpis do KRS oraz numery NIP i REGON – po wpisie spółka zaczyna istnieć jako podmiot prawa. NIP i REGON są nadawane automatycznie na podstawie danych przekazanych z KRS, dlatego nie składa się osobnych wniosków o ich nadanie.
  7. Złóżcie NIP-8 i zgłoszenie do CRBR – NIP-8 służy do przekazania danych uzupełniających, takich jak rachunek bankowy, adresy prowadzenia działalności i dane podmiotu prowadzącego księgowość. Beneficjentów rzeczywistych zgłasza się do CRBR w terminie 7 dni roboczych od wpisu do KRS.
  8. Dopełnijcie obowiązków podatkowych i organizacyjnych – złóżcie PCC-3, otwórzcie rachunek spółki, ustalcie sposób prowadzenia księgowości i sprawdźcie, czy konieczne jest zgłoszenie do VAT. Wspólnicy będący osobami fizycznymi rozliczają własne składki ZUS, a spółka zgłasza się jako płatnik składek, gdy zatrudnia pracowników.

Podpisanie umowy nie tworzy jeszcze spółki jawnej. Jej byt prawny rozpoczyna się dopiero z chwilą wpisu do rejestru przedsiębiorców KRS.

Przed złożeniem wniosku sprawdźcie, czy firma spółki odróżnia się od nazw innych przedsiębiorców. Firma powinna zawierać nazwisko lub firmę co najmniej jednego wspólnika oraz oznaczenie „spółka jawna” albo skrót „sp. j.”.

Co powinna zawierać umowa spółki jawnej?

Minimalną treść umowy określa KSH. Dokument powinien jasno wskazywać podstawowe parametry działalności i wkłady wspólników:

  • Firmę spółki – nazwisko lub firmę co najmniej jednego wspólnika oraz oznaczenie „spółka jawna”.
  • Siedzibę – miejscowość, w której znajduje się siedziba spółki. Pełny adres podaje się we wniosku do KRS.
  • Wkłady wspólników i ich wartość – należy opisać zarówno wkłady pieniężne, jak i niepieniężne.
  • Przedmiot działalności – najczęściej wskazywany za pomocą kodów PKD.
  • Czas trwania – trzeba go określić, jeśli spółka ma działać przez oznaczony czas. W innym przypadku przyjmuje się czas nieoznaczony.

W umowie warto uregulować także reprezentację, prowadzenie spraw spółki, proporcje udziału w zyskach i stratach, zasady zbycia ogółu praw i obowiązków wspólnika oraz skutki śmierci lub wystąpienia wspólnika. Wzorzec S24 nie pozwala na pełną swobodę w tym zakresie. Przy szczególnych zasadach reprezentacji albo aportach, zwłaszcza nieruchomości, bezpieczniejsza jest indywidualna umowa i rejestracja przez PRS.

W S24 wkłady są ograniczone do pieniężnych. Przy rejestracji przez PRS można opisać wkład niepieniężny, na przykład własność rzeczy, prawo majątkowe albo świadczenie pracy. Jeżeli przedmiot wkładu wymaga szczególnej formy rozporządzenia, przed wniesieniem go do spółki trzeba sprawdzić dodatkowe wymogi prawne.

Co zrobić po rejestracji?

Po uzyskaniu wpisu w KRS przejdźcie przez poniższą listę kontrolną. Część danych jest przekazywana między rejestrami automatycznie, ale nie zwalnia to spółki z przekazania danych uzupełniających i wykonania własnych obowiązków.

  • PCC-3 – deklarację i podatek od czynności cywilnoprawnych rozlicza się co do zasady w terminie 14 dni od zawarcia umowy. Stawka wynosi 0,5% wartości wkładów, z uwzględnieniem ustawowych odliczeń.
  • NIP-8 – dane uzupełniające dla urzędu skarbowego należy przekazać zasadniczo w terminie 21 dni od wpisu do KRS, a w zakresie danych potrzebnych do ubezpieczeń społecznych obowiązuje termin 7 dni.
  • CRBR – zgłoszenie beneficjentów rzeczywistych trzeba wysłać elektronicznie w ciągu 7 dni roboczych od wpisu spółki do KRS.
  • Rachunek bankowy – konto spółki warto otworzyć przed złożeniem NIP-8, ponieważ jego numer podaje się w tym formularzu.
  • ZUS wspólników – wspólnicy będący osobami fizycznymi zgłaszają siebie do ubezpieczeń jako osoby prowadzące działalność w tej formie.
  • Księgowość i VAT – trzeba ustalić sposób ewidencji, przygotować obieg dokumentów oraz sprawdzić, czy spółka powinna zarejestrować się jako podatnik VAT.
Dokument lub zgłoszenie Gdzie trafia? Kiedy?
PCC-3 Urząd skarbowy 14 dni od zawarcia umowy
NIP-8 Urząd skarbowy, z przekazaniem danych do GUS i ZUS Zasadniczo 21 dni od wpisu do KRS
CRBR Centralny Rejestr Beneficjentów Rzeczywistych 7 dni roboczych od wpisu do KRS
Dane rachunku bankowego Urząd skarbowy w ramach NIP-8 Po otwarciu rachunku

Nie złożenie NIP-8 albo zgłoszenia do CRBR może prowadzić do problemów formalnych i sankcji. Przy nietypowej umowie, aportach, nieruchomości lub rozbudowanych zasadach reprezentacji warto skonsultować dokumenty z radcą prawnym, adwokatem albo doradcą podatkowym.

Czy spółka jawna będzie dobrym wyborem?

Spółka jawna pasuje przede wszystkim do przedsięwzięć prowadzonych przez osoby, które darzą się zaufaniem i chcą wspólnie podejmować decyzje bez rozbudowanej struktury organizacyjnej. Jej zaletami są brak kapitału zakładowego, stosunkowo prosta umowa i możliwość szybkiej rejestracji.

Prostota ma jednak swoją cenę. Wspólnicy nie mogą traktować odpowiedzialności osobistej jako wyłącznie formalnego zapisu, ponieważ za zobowiązania spółki odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem. Przed wyborem tej formy trzeba więc zestawić skalę ryzyka z potrzebą elastycznej współpracy.


Treść ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej, podatkowej ani księgowej. Przed zawarciem umowy spółki jawnej warto zweryfikować aktualne opłaty, terminy i wymagania w oficjalnych systemach oraz skonsultować nietypową strukturę z profesjonalistą.

Redakcja biznestube.pl

Biznestube.pl to portal dla przedsiębiorców i osób, które dopiero planują własny biznes. Piszemy o tym, z czym na co dzień mierzy się każdy, kto prowadzi firmę: zakładaniu działalności, finansach i podatkach, marketingu, sprzedaży, zarządzaniu zespołem, kadrach oraz prawie w biznesie.

Może Cię również zainteresować

Potrzebujesz więcej informacji?