Strona główna
Strategia firmy
Jak zrobić analizę SWOT firmy?

Jak zrobić analizę SWOT firmy?

Zespół pracowników robiący notatki w biurze

Analiza SWOT firmy pozwala uporządkować mocne i słabe strony przedsiębiorstwa oraz szanse i zagrożenia płynące z otoczenia. Żeby miała wartość, nie może kończyć się na czterech listach. Jej celem jest przełożenie diagnozy na konkretne decyzje, priorytety i działania.

Czym jest analiza SWOT firmy?

SWOT to metoda diagnozy strategicznej, która zestawia sytuację wewnętrzną firmy z warunkami rynkowymi. Pomaga ocenić, czym przedsiębiorstwo dysponuje, co ogranicza jego rozwój, jakie możliwości pojawiają się w otoczeniu oraz jakie ryzyka trzeba uwzględnić.

Najważniejszy jest podział na dwie grupy. Mocne i słabe strony są czynnikami wewnętrznymi, na które firma może bezpośrednio wpływać. Szanse i zagrożenia pochodzą z otoczenia. Przedsiębiorstwo nie kontroluje ich w pełni, ale może na nie reagować, wykorzystywać je albo ograniczać ich skutki.

Sama macierz SWOT nie jest strategią. To punkt wyjścia do dalszej pracy. Dopiero połączenie poszczególnych pól, często określane jako analiza TOWS, pozwala odpowiedzieć na pytanie: „Co z tego wynika dla firmy?”

Co oznaczają S, W, O i T?

Każda kategoria powinna zawierać konkretne, możliwe do zweryfikowania czynniki. Nie wpisuj ogólnych haseł, takich jak „dobra firma” albo „trudna konkurencja”. Zapisz, na czym dokładnie polega dana przewaga, ograniczenie lub ryzyko.

  • S – Strengths, mocne strony – wewnętrzne atuty, które mogą budować przewagę, na przykład rozpoznawalna marka, lojalni klienci, unikalna technologia, kompetentny zespół, sprawne procesy albo stabilna sytuacja finansowa.
  • W – Weaknesses, słabe strony – wewnętrzne braki i ograniczenia, takie jak nieuporządkowane procesy, przestarzałe narzędzia, ograniczony budżet, wysoka rotacja pracowników lub brak kompetencji potrzebnych do skalowania.
  • O – Opportunities, szanse – zewnętrzne zjawiska, które firma może wykorzystać, na przykład rosnący popyt, nowe technologie, wejście na kolejny rynek, zmiana zachowań klientów albo korzystne regulacje.
  • T – Threats, zagrożenia – zewnętrzne czynniki mogące pogorszyć wyniki firmy, między innymi wzrost konkurencji, spadek popytu, wzrost kosztów, zmiany prawne, problemy z dostawami lub szybkie zmiany technologiczne.

Przy klasyfikowaniu czynnika zadaj sobie proste pytanie: czy firma może zmienić go własną decyzją i działaniem? Jeśli tak, najczęściej należy do obszaru mocnych lub słabych stron. Jeśli zależy przede wszystkim od rynku, klientów, prawa albo gospodarki, powinien trafić do szans lub zagrożeń.

Jak przygotować się do analizy SWOT?

Najpierw określ zakres analizy. Możesz badać całą firmę, konkretny produkt, projekt, dział albo plan wejścia na nowy rynek. Im precyzyjniejszy cel, tym łatwiej odrzucić informacje, które nie wpływają na badaną decyzję.

Przed spotkaniem zbierz podstawowe materiały i osoby, które znają różne obszary działalności. Przydatne będą między innymi dane sprzedażowe, informacje o kosztach, opinie klientów, wyniki operacyjne, obserwacje konkurencji i dane o rynku.

Przed rozpoczęciem sprawdź, czy masz:

  • jasno określony cel i przedmiot analizy,
  • dane dotyczące wyników, klientów, kosztów i procesów,
  • informacje o konkurencji, trendach i zmianach w otoczeniu,
  • zespół złożony z osób reprezentujących różne działy lub poziomy organizacji,
  • ustalony sposób wyboru i priorytetyzacji najważniejszych czynników.

W małej firmie analizę można przeprowadzić w kilkuosobowym gronie. W większej organizacji warto zaprosić przedstawicieli sprzedaży, operacji, finansów, marketingu i obsługi klienta. Różne perspektywy ograniczają ryzyko, że macierz będzie jedynie opinią właściciela lub zarządu.

Jak zrobić analizę SWOT firmy krok po kroku?

  1. Określ decyzję, którą ma wesprzeć analiza. Zapisz, czego chcesz się dowiedzieć. Celem może być wybór kierunku rozwoju, ocena nowego produktu, wejście na rynek albo poprawa rentowności.
  2. Zbierz dane i opinie. Przygotuj fakty dotyczące firmy oraz informacje o otoczeniu. Opinie zespołu są cenne, ale powinny zostać skonfrontowane z wynikami, danymi klientów i obserwacją rynku.
  3. Przeprowadź osobne rozpoznanie czterech obszarów. Najpierw zbierz mocne i słabe strony, a następnie szanse i zagrożenia. Na etapie burzy mózgów nie oceniaj od razu każdej propozycji, lecz zadbaj o szeroki zestaw informacji.
  4. Zweryfikuj i uporządkuj czynniki. Usuń powtórzenia, połącz hasła o tym samym znaczeniu i sprawdź, czy każdy punkt rzeczywiście pasuje do właściwego pola. „Znajomość języków” i „kompetencje językowe zespołu” nie powinny występować jako dwa odrębne atuty.
  5. Utwórz macierz 2×2. Przenieś wybrane czynniki do czterech pól. Przy każdym zapisie używaj krótkiego, konkretnego sformułowania, na przykład „brak rezerwacji online” zamiast „słaba cyfryzacja”.
  6. Ustal priorytety. Nie wszystkie elementy mają taką samą wagę. Oceń, które czynniki najmocniej wpływają na cel analizy, a następnie wybierz kilka najważniejszych. Możesz zastosować prostą skalę, na przykład od 1 do 5.
  7. Połącz pola i wyprowadź działania. Sprawdź, jak atuty mogą pomóc wykorzystać szanse, jak ograniczyć zagrożenia, które słabości trzeba usunąć oraz jakie decyzje wymagają najpilniejszej reakcji.

Ważne jest rozdzielenie faktów od ocen. Zdanie „mamy najlepszą obsługę na rynku” jest opinią, dopóki nie potwierdzają go na przykład wyniki satysfakcji klientów, czas reakcji lub porównanie z konkurencją. Dzięki takiej weryfikacji analiza staje się użyteczniejsza i mniej podatna na optymizm zespołu.

Jak wygląda macierz SWOT i co z niej wynika?

Najprostsza macierz ma cztery pola. W górnym wierszu umieszcza się czynniki wewnętrzne, a w dolnym zewnętrzne. Lewa strona pokazuje elementy sprzyjające, prawa zaś te, które ograniczają firmę lub zwiększają ryzyko.

Mocne strony Słabe strony
Wewnętrzne atuty firmy, które można rozwijać i wykorzystywać. Wewnętrzne braki, które można ograniczać lub usuwać.
Przykład – lojalna baza klientów. Przykład – brak uporządkowanego procesu sprzedaży.
Szanse Zagrożenia
Zewnętrzne możliwości, na które firma może odpowiedzieć. Zewnętrzne czynniki ryzyka, na które firma powinna się przygotować.
Przykład – rosnący popyt na usługi cyfrowe. Przykład – wejście silnego konkurenta na lokalny rynek.

Po wypełnieniu macierzy przejdź do analizy TOWS. Nie chodzi w niej o samo zliczenie punktów, lecz o świadome zestawienie czynników. Przykładowo, rosnący popyt jest użyteczny tylko wtedy, gdy firma ma zasoby, kompetencje lub plan pozwalający na jego obsłużenie.

Cztery podstawowe typy strategii wynikają z połączenia pól:

Nazwa strategii Składniki Działanie
Agresywna S + O Wykorzystanie mocnych stron do szybkiego zagospodarowania szans, na przykład rozwój produktu, zwiększenie sprzedaży lub ekspansja.
Konkurencyjna W + O Usuwanie słabości, które blokują wykorzystanie sprzyjających warunków, na przykład uzupełnienie kompetencji albo poprawa procesu sprzedaży.
Konserwatywna S + T Wykorzystanie atutów do ograniczenia wpływu zagrożeń i ochrony pozycji firmy.
Defensywna W + T Ograniczanie ryzyka w sytuacji, gdy firma ma braki, a otoczenie jest niekorzystne. Może to oznaczać redukcję kosztów, zmianę zakresu działalności lub wycofanie się z części rynku.

Każde połączenie powinno prowadzić do konkretnego działania. Zamiast zapisać „wykorzystać rosnący popyt”, sformułuj decyzję: „w ciągu trzech miesięcy przygotować ofertę dla nowego segmentu i przetestować ją na grupie klientów”. Do działania przypisz właściciela, termin oraz sposób pomiaru wyniku.

Najważniejsze pytanie brzmi „i co z tego?” Jeśli mocna strona nie prowadzi do żadnej decyzji, szansa nie ma właściciela, a zagrożenie nie otrzymuje planu reakcji, analiza pozostaje opisem sytuacji. Właśnie przejście od listy do działania odróżnia użyteczną diagnozę od dokumentu przechowywanego w szufladzie.

Na jakie błędy uważać?

SWOT jest prosta w użyciu, ale łatwo nadać jej zbyt ogólną formę. Najczęstsze problemy to:

  • opieranie całej analizy na przekonaniach jednej osoby zamiast na danych i różnych perspektywach,
  • umieszczanie zbyt wielu czynników bez wskazania, które mają największe znaczenie,
  • mieszanie czynników wewnętrznych z zewnętrznymi, na przykład traktowanie braku kompetencji jako zagrożenia,
  • powtarzanie tych samych informacji w kilku polach macierzy,
  • traktowanie SWOT jako jednorazowego dokumentu bez aktualizacji i monitorowania działań,
  • brak odpowiedzialnych osób, terminów i mierników dla wniosków wynikających z analizy.

W szybko zmieniającej się branży szanse i zagrożenia można uzupełnić danymi z analizy PESTEL, która bada między innymi czynniki polityczne, ekonomiczne, społeczne, technologiczne, ekologiczne i prawne. Przy analizie sektora przydatne mogą być także 5 sił Portera. Nie zastępują one SWOT, lecz dostarczają materiału do oceny otoczenia.

Jak zacząć i co zrobić po analizie?

Wybierz jedną konkretną decyzję firmy, zbierz osoby znające różne obszary działalności i przygotuj cztery pola macierzy. Następnie ogranicz listę do najważniejszych czynników, połącz je w strategie TOWS i wybierz kilka działań, które można rozpocząć od razu.

Dobra analiza SWOT nie przewiduje przyszłości i nie wybiera strategii automatycznie. Porządkuje informacje, ujawnia ograniczenia i pomaga świadomie zdecydować, gdzie inwestować, co naprawiać, przed czym się chronić, a z jakich możliwości zrezygnować. Jej wartość zaczyna się dopiero wtedy, gdy za macierzą pojawia się plan działania.

Redakcja biznestube.pl

Biznestube.pl to portal dla przedsiębiorców i osób, które dopiero planują własny biznes. Piszemy o tym, z czym na co dzień mierzy się każdy, kto prowadzi firmę: zakładaniu działalności, finansach i podatkach, marketingu, sprzedaży, zarządzaniu zespołem, kadrach oraz prawie w biznesie.

Może Cię również zainteresować

Potrzebujesz więcej informacji?