Jak przechowywać dane klientów zgodnie z przepisami?

Dokumenty w sejfie biurowym

Dane klientów przechowuje się tylko tak długo, jak jest to niezbędne do realizacji konkretnego celu. RODO nie ustanawia jednego terminu dla wszystkich informacji. Okres retencji trzeba ustalić osobno dla danych sprzedażowych, księgowych, reklamacyjnych i marketingowych, a po jego upływie dane usunąć albo zanonimizować.

Jak długo można przechowywać dane klientów?

Podstawą jest zasada ograniczenia przechowywania z art. 5 RODO. Dane mogą być przechowywane w formie pozwalającej zidentyfikować osobę tylko przez czas potrzebny do osiągnięcia celu, w którym zostały zebrane. Nie wolno zachowywać ich bezterminowo dlatego, że kiedyś mogą się przydać.

Po zakończeniu celu przedsiębiorca powinien usunąć dane, zanonimizować je albo ograniczyć ich dostępność, jeżeli dalsze przechowywanie ma konkretną podstawę. Taką podstawą może być obowiązek wynikający z ustawy, trwające postępowanie lub realna potrzeba ustalenia, dochodzenia albo obrony roszczeń. Samo ogólne stwierdzenie, że dane mogą być przydatne, nie wystarcza.

Jak ustalić okres retencji w praktyce?

Najpierw rozdziel cele przetwarzania. Dane jednej osoby mogą być potrzebne do realizacji zamówienia, wystawienia faktury, rozpatrzenia reklamacji i wysyłki newslettera, ale każdy z tych celów ma własne uzasadnienie i może wymagać innego terminu usunięcia.

Inaczej traktuje się dane zapisane na fakturze, a inaczej numer telefonu użyty wyłącznie przez kuriera. Pięcioletni obowiązek przechowywania dokumentacji podatkowej nie oznacza automatycznie, że przez pięć lat można zachowywać wszystkie dane kontaktowe klienta.

Przy ustalaniu retencji administrator danych powinien uwzględnić:

  • Cel przetwarzania – jak długo dane są rzeczywiście potrzebne do wykonania umowy, obsługi reklamacji albo realizacji innego zadania.
  • Obowiązki ustawowe – na przykład wymogi podatkowe, rachunkowe, pracownicze lub sektorowe.
  • Przedawnienie roszczeń – tylko wtedy, gdy konkretny rodzaj roszczenia i związane z nim dowody uzasadniają dalsze przechowywanie.
  • Zakres i charakter danych – po zakończeniu podstawowego celu można zachować wyłącznie informacje nadal potrzebne, a nie całą bazę klienta.
  • Ryzyko dla osoby – im bardziej wrażliwe dane i im dłuższe przechowywanie, tym mocniejszego uzasadnienia oraz zabezpieczeń wymaga administrator.

Termin albo sposób jego wyznaczenia należy opisać w polityce retencji, rejestrze czynności przetwarzania i klauzulach informacyjnych. Jeżeli nie da się wskazać konkretnej daty, trzeba określić jasne kryterium, na przykład zakończenie umowy, rozpatrzenie reklamacji, wycofanie zgody lub upływ czasu potrzebnego do wykonania obowiązku prawnego.

Przykładowe okresy przechowywania danych

Poniższe terminy mają charakter orientacyjny. Ostateczny okres zależy od dokumentu, celu przetwarzania, podstawy prawnej oraz konkretnego stanu faktycznego.

Kategoria danych Cel lub podstawa prawna Orientacyjny okres
Faktury i dokumentacja podatkowa Obowiązki podatkowe i rachunkowe Co do zasady 5 lat, według reguł właściwych dla danego dokumentu
Dane marketingowe Zgoda albo inna podstawa marketingu bezpośredniego Do wycofania zgody, sprzeciwu albo utraty celu przetwarzania
Reklamacje i korespondencja dotycząca roszczeń Obsługa reklamacji oraz ustalenie, dochodzenie lub obrona konkretnego roszczenia Przez czas postępowania i okres uzasadniony danym roszczeniem
Dane kandydatów do pracy Konkretna rekrutacja albo odrębna podstawa dalszego udziału w naborach Zasadniczo do zakończenia rekrutacji, a dłużej tylko przy odpowiedniej podstawie
Dokumentacja pracownicza Przepisy prawa pracy i ubezpieczeń społecznych Zwykle 10 lat po zakończeniu zatrudnienia, z wyjątkami dotyczącymi starszej dokumentacji

W przypadku dokumentów księgowych okres przechowywania wynika z przepisów szczególnych. Dane marketingowe nie mogą być objęte tym samym terminem tylko dlatego, że znajdują się w jednym systemie CRM. Po wycofaniu zgody albo wniesieniu sprzeciwu należy zaprzestać marketingu i ocenić, które informacje trzeba usunąć, a które pozostają z innej podstawy, na przykład w dokumentacji księgowej.

Czy można przechowywać dane „na wypadek roszczeń”?

To jeden z bardziej spornych obszarów retencji. Art. 6 ust. 1 lit. f RODO pozwala przetwarzać dane na podstawie prawnie uzasadnionego interesu administratora, ale interes ten musi być rzeczywisty, konkretny i proporcjonalny. Nie wystarczy wpisać w procedurze, że każda baza klientów jest przechowywana na wypadek dowolnych przyszłych roszczeń.

Znaczenie mają tu wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego. W wyroku z 8 stycznia 2025 r. dotyczącym banku sąd zaakceptował stanowisko, że potencjalne roszczenia byłych klientów, przy braku trwającej umowy, nie uzasadniają automatycznego dalszego przetwarzania danych. Podobny kierunek pojawił się w wyroku NSA z 5 lutego 2025 r., sygn. akt III OSK 6553/21, dotyczącym wypożyczalni samochodów. Jeżeli po zwrocie pojazdu nie stwierdzono szkody ani innego konkretnego problemu, samo hipotetyczne ryzyko roszczeń nie wystarczało do zatrzymania danych.

Nie oznacza to jednak, że każde przechowywanie danych po zakończeniu umowy jest zakazane. Administrator powinien wykazać, jakie roszczenie może powstać, dlaczego dane są potrzebne do jego obsługi oraz dlaczego zastosowany okres jest proporcjonalny. Inaczej może wyglądać sytuacja, gdy spór już się rozpoczął, klient złożył reklamację albo istnieje udokumentowany obowiązek związany z konkretnym postępowaniem.

Orzecznictwo nie jest całkowicie jednolite. W sprawie dotyczącej rekrutacji NSA w wyroku z 20 lutego 2024 r. dopuścił przechowywanie danych kandydata po zakończeniu naboru na potrzeby potencjalnych roszczeń dotyczących dyskryminacji. Uzasadnienie wiązało się ze specyfiką rekrutacji oraz trudnością wykazania, jak przebiegał proces wyboru, gdy dokumentacja zostanie natychmiast usunięta.

Wnioskiem dla przedsiębiorcy nie powinno być przyjęcie jednej reguły dla wszystkich procesów. Każdy przypadek wymaga opisania celu, ryzyka, rodzaju możliwego roszczenia i zakresu danych. Wyroki NSA dotyczą konkretnych stanów faktycznych, a sposób argumentacji administratora ma znaczenie dla oceny proporcjonalności.

„Na wypadek roszczeń” nie jest samodzielnym, automatycznym terminem retencji. Trzeba wskazać konkretne ryzyko, potrzebne dowody i podstawę dalszego przetwarzania.

Nieprawidłowa retencja może prowadzić do kontroli i sankcji Prezesa UODO. RODO przewiduje administracyjne kary pieniężne do 20 mln euro lub do 4% całkowitego rocznego światowego obrotu przedsiębiorstwa z poprzedniego roku obrotowego, zależnie od tego, która kwota jest wyższa.

Jak wdrożyć politykę retencji i usuwać dane?

Polityka retencji powinna obejmować nie tylko główną bazę klientów. Dane mogą znajdować się w poczcie elektronicznej, CRM, systemie księgowym, kopiach zapasowych, komunikatorach, papierowych teczkach i archiwach. Procedura musi wskazywać, kto odpowiada za przegląd danych, kiedy zaczyna biec termin oraz w jaki sposób następuje usunięcie lub anonimizacja.

Wdrożenie można przeprowadzić w następujących krokach:

  1. Zidentyfikuj wszystkie miejsca przechowywania danych, kategorie informacji, cele oraz osoby lub systemy mające do nich dostęp.
  2. Przypisz każdej kategorii podstawę prawną, okres retencji albo obiektywne kryterium jego zakończenia.
  3. Opisz zasady w polityce retencji, rejestrze czynności i klauzulach informacyjnych, a następnie wyznacz osoby odpowiedzialne za przeglądy.
  4. Wdróż techniczne reguły usuwania, anonimizacji lub ograniczania dostępu w CRM, poczcie, systemach księgowych i archiwach.
  5. Usuń dane z dokumentów papierowych w niszczarce, a nośniki cyfrowe wyczyść lub zniszcz w sposób uniemożliwiający odtworzenie informacji.
  6. Udokumentuj wykonanie operacji, zakres usuniętych danych, datę, podstawę działania i osobę odpowiedzialną.

Usunięcie powinno obejmować wszystkie kopie robocze i aktywne zasoby, o ile są objęte procedurą. Kopie zapasowe wymagają odrębnego rozwiązania, na przykład nadpisywania w ramach cyklu backupu, ograniczenia dostępu i zakazu przywracania usuniętych danych do aktywnego systemu bez uzasadnienia.

Jeżeli dokument pozostaje potrzebny do toczącego się postępowania, nie należy zachowywać całej bazy „na wszelki wypadek”. Trzeba ograniczyć dostęp do konkretnego zbioru, wskazać cel blokady usunięcia i ponownie ocenić potrzebę po zakończeniu sprawy.

Czy firma jest przygotowana do kontroli?

Przedsiębiorca powinien móc szybko odpowiedzieć na każde z poniższych pytań:

  • Czy firma ma aktualny rejestr kategorii danych, celów i systemów, w których dane są przechowywane?
  • Czy dla każdej kategorii ustalono termin retencji albo jasne kryterium usunięcia?
  • Czy potrafisz rozdzielić dane księgowe, reklamacyjne, sprzedażowe i marketingowe?
  • Czy polityka retencji wskazuje osoby odpowiedzialne za przegląd i usuwanie danych?
  • Czy usunięcia i anonimizacje są dokumentowane wraz z datą oraz zakresem operacji?
  • Czy wiesz, co dzieje się z danymi w poczcie, CRM, kopiach zapasowych i dokumentach papierowych?

Jeżeli na któreś pytanie nie ma jasnej odpowiedzi, to sygnał, że politykę retencji trzeba uzupełnić. Przy dużej liczbie procesów, danych szczególnych lub niejasnych przepisach sektorowych warto skonsultować rozwiązanie z osobą zajmującą się ochroną danych, zanim firma przyjmie jednolity termin dla całej bazy klientów.


Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi indywidualnej porady prawnej. Ocena okresu retencji zależy od celu przetwarzania, rodzaju dokumentacji, podstawy prawnej i okoliczności konkretnej sprawy.

Redakcja biznestube.pl

Biznestube.pl to portal dla przedsiębiorców i osób, które dopiero planują własny biznes. Piszemy o tym, z czym na co dzień mierzy się każdy, kto prowadzi firmę: zakładaniu działalności, finansach i podatkach, marketingu, sprzedaży, zarządzaniu zespołem, kadrach oraz prawie w biznesie.

Wszystkie wpisy tego autora