Faktoring zamienia nieopłaconą jeszcze fakturę na gotówkę dostępną przed terminem płatności. Firma przekazuje wierzytelność faktorowi, otrzymuje większość jej wartości, a kontrahent reguluje należność zgodnie z fakturą. To odpłatna usługa poprawiająca płynność finansową, a nie kredyt obrotowy.
Jak działa faktoring w prostych słowach?
Gdy wystawiasz fakturę z terminem płatności wynoszącym 30, 60 lub 90 dni, pieniądze za wykonaną pracę pozostają zamrożone. Faktoring pozwala uwolnić je wcześniej. Faktor wypłaca środki po otrzymaniu i zweryfikowaniu faktury, a następnie rozlicza się z kontrahentem w terminie wskazanym na dokumencie albo z przedsiębiorcą, zależnie od rodzaju usługi.
Podstawą całego mechanizmu jest cesja wierzytelności. Oznacza ona przekazanie faktorowi prawa do otrzymania zapłaty od kontrahenta. Nie trzeba traktować tego jak skomplikowanej czynności prawnej – w praktyce chodzi o zmianę podmiotu, któremu kontrahent ma zapłacić za wystawioną fakturę. Z faktoringu korzystają zarówno małe firmy i freelancerzy, jak i większe przedsiębiorstwa, o ile sprzedają towary lub usługi z odroczonym terminem płatności.
Kto bierze udział w procesie?
W faktoringu występują trzy podstawowe role:
- Faktor – firma faktoringowa, bank albo inna instytucja finansowa, która finansuje fakturę.
- Faktorant – przedsiębiorca przekazujący fakturę do finansowania.
- Kontrahent – klient faktoranta, który kupił towar lub usługę i ma obowiązek zapłacić fakturę.
Jak wygląda faktoring krok po kroku?
Proces może odbywać się przez internet, ale przed uruchomieniem finansowania faktor zwykle sprawdza dane firmy, fakturę oraz wiarygodność kontrahenta. Schemat działania wygląda następująco:
- Przedsiębiorca wystawia nieprzeterminowaną fakturę z odroczonym terminem płatności.
- Przekazuje dokument faktorowi i wskazuje kontrahenta, który ma zapłacić należność.
- Faktor weryfikuje fakturę oraz warunki transakcji.
- Przedsiębiorca otrzymuje uzgodnioną część wartości faktury, pomniejszoną o należne opłaty.
- Kontrahent płaci faktorowi albo przedsiębiorcy, zależnie od wybranego rodzaju faktoringu.
- Strony rozliczają ewentualną pozostałą część kwoty i koszty usługi.
Nie każda faktura zostanie sfinansowana automatycznie. Znaczenie może mieć między innymi termin płatności, wysokość należności, branża, historia współpracy z kontrahentem oraz zapisy umowy. Przy większych kwotach lub dodatkowej weryfikacji wypłata może potrwać dłużej niż w standardowym procesie online.
Rodzaje faktoringu – czym różnią się najważniejsze opcje?
Najpierw trzeba rozdzielić dwa niezależne kryteria. Faktoring jawny i cichy opisują sposób komunikacji z kontrahentem. Faktoring pełny i niepełny określają, kto ponosi ryzyko braku zapłaty.
| Cecha | Faktoring jawny | Faktoring cichy |
|---|---|---|
| Informacja dla kontrahenta | Kontrahent jest informowany o cesji i finansowaniu faktury. | Kontrahent co do zasady nie otrzymuje takiej informacji. |
| Główna zaleta | Faktor może monitorować płatność, a informacja o cesji często mobilizuje do terminowej zapłaty. | Przedsiębiorca zachowuje większą dyskrecję i nie zmienia bezpośrednio relacji z klientem. |
| Poziom dyskrecji | Niski, ponieważ kontrahent zna udział faktora. | Wyższy, choć warunki zależą od umowy i prawidłowego rozliczenia należności. |
Faktoring pełny, nazywany także faktoringiem bez regresu, zakłada przejęcie przez faktora ryzyka niewypłacalności kontrahenta w zakresie określonym umową. Zwykle jest droższy, ponieważ cena obejmuje również przejęcie tego ryzyka.
Faktoring niepełny, czyli faktoring z regresem, kosztuje zazwyczaj mniej, ale nie eliminuje ryzyka po stronie przedsiębiorcy. Jeśli kontrahent nie zapłaci, faktor może zażądać zwrotu wypłaconych środków. Przed wyborem tej opcji trzeba więc ocenić wiarygodność klientów i przygotować się na możliwość opóźnienia.
Warto odróżnić także faktoring odwrotny, zwany zakupowym. W tym modelu faktor finansuje fakturę wystawioną firmie przez jej dostawcę. Dostawca otrzymuje pieniądze wcześniej, a kupujący rozlicza się później z faktorem. Nie jest to klasyczne finansowanie własnych faktur sprzedażowych.
Ile kosztuje faktoring i kiedy się opłaca?
Faktoring nie jest darmowym przyspieszeniem płatności. Koszt zależy zwykle od wartości faktury, czasu finansowania, rodzaju faktoringu, limitu oraz zakresu dodatkowej obsługi. Najczęściej obejmuje prowizję operacyjną, a przy finansowaniu przez określony czas także koszt odsetkowy. Umowa może przewidywać również opłaty za limit, monity lub obsługę opóźnionej płatności.
Przykładowo, przy fakturze na 20 000 zł i prowizji wynoszącej 1% koszt prowizji to 200 zł. Jeżeli faktor pobiera także opłatę zależną od czasu finansowania, końcowy wydatek będzie wyższy. Konkretne stawki nie są uniwersalne, dlatego trzeba sprawdzić całkowity koszt, a nie tylko reklamowaną prowizję.
Opłacalność zależy od sytuacji firmy. Faktoring może mieć sens, gdy wcześniejszy dostęp do pieniędzy pozwala opłacić wynagrodzenia, podatki, zakup materiałów albo przyjąć kolejne zlecenie. Nie rozwiąże jednak trwałej nierentowności. Jeśli firma stale wydaje więcej, niż zarabia, samo przyspieszenie wpływów z faktur tylko przesunie problem w czasie.
Opłaty i prowizje faktora mogą być, przy spełnieniu warunków podatkowych, zaliczane do kosztów uzyskania przychodu. Rozliczenie VAT zależy od charakteru konkretnej usługi i obowiązujących zasad, dlatego przy nietypowej umowie warto potwierdzić sposób księgowania z księgowym. Przy umowach z dużymi korporacjami dobrze sprawdzić też, czy kontrakt nie ogranicza cesji wierzytelności.
Faktoring a kredyt – najważniejsza różnica
Kredyt obrotowy polega na udostępnieniu firmie kapitału, który następnie spłaca ona zgodnie z harmonogramem. Faktoring opiera się natomiast na finansowaniu konkretnych należności wynikających z faktur. Ocena faktora koncentruje się więc nie tylko na firmie, ale także na kontrahentach i jakości przekazywanych wierzytelności.
Faktoring nie jest kredytem i co do zasady nie tworzy zobowiązania w taki sam sposób jak kredyt obrotowy. Nie oznacza to jednak, że jest całkowicie pozbawiony ryzyka lub formalności – przedsiębiorca nadal płaci za usługę i może odpowiadać za brak zapłaty w modelu z regresem.
Faktoring może być bardziej elastyczny, bo finansowanie rośnie wraz z wystawianiem faktur. Nie zastępuje jednak kredytu w każdej sytuacji. Jeśli firma potrzebuje pieniędzy na inwestycję niezwiązaną z należnościami od klientów, kredyt lub leasing może lepiej odpowiadać jej celowi. Faktoring sprawdza się przede wszystkim wtedy, gdy problemem jest oczekiwanie na zapłatę za już wykonaną sprzedaż.
Dla firmy wystawiającej faktury z odroczonym terminem płatności jest to przede wszystkim narzędzie zarządzania przepływami pieniężnymi. Przed podpisaniem umowy trzeba porównać pełny koszt, zasady regresu, sposób kontaktu z kontrahentem i obowiązki przy opóźnieniu w płatności.
Artykuł nie stanowi porady inwestycyjnej lub finansowej.