Strona główna
Umowy handlowe
Jak wypowiedzieć umowę z kontrahentem? Poradnik krok po kroku

Jak wypowiedzieć umowę z kontrahentem? Poradnik krok po kroku

Podpisany dokument na biurku

Jak wypowiedzieć umowę z kontrahentem? Nie wystarczy wysłać krótkiej wiadomości z informacją o zakończeniu współpracy. Najpierw trzeba sprawdzić treść umowy, dopuszczalność wypowiedzenia, termin, wymaganą formę oraz zasady reprezentacji przedsiębiorstwa.

Dlaczego treść umowy ma pierwszeństwo?

Strony mogą ukształtować wzajemne prawa i obowiązki w granicach zasady swobody umów. Dlatego to konkretna umowa zwykle wskazuje, czy można ją wypowiedzieć, z jakim okresem wypowiedzenia, z jakiego powodu i w jaki sposób należy doręczyć oświadczenie. Ogólne przepisy Kodeksu cywilnego mają znaczenie wtedy, gdy umowa nie reguluje danej kwestii albo gdy zastosowanie znajdują przepisy bezwzględnie obowiązujące.

Najczęstszy błąd polega na przyjęciu, że każdą umowę można zakończyć w dowolnym momencie. Szczególnej ostrożności wymagają umowy na czas oznaczony, kontrakty z karami umownymi oraz dokumenty zawierające automatyczne przedłużenie współpracy.

Co sprawdzić w umowie przed podjęciem decyzji?

Przed przygotowaniem wypowiedzenia przeanalizuj postanowienia dotyczące zakończenia współpracy. Sprawdź w szczególności:

  • Dopuszczalność wypowiedzenia – ustal, czy umowa w ogóle przewiduje możliwość wcześniejszego zakończenia oraz czy dotyczy to umowy bezterminowej, terminowej, ramowej czy konkretnego zlecenia.
  • Przyczyny wypowiedzenia – sprawdź, czy można wypowiedzieć umowę bez podania przyczyny, czy potrzebny jest ważny powód, czy też umowa wymienia konkretne naruszenia.
  • Okres i termin wypowiedzenia – zweryfikuj jego długość, dzień rozpoczęcia biegu oraz to, czy umowa kończy się na przykład z końcem miesiąca albo kwartału.
  • Formę oświadczenia – poszukaj wymogu formy pisemnej, dokumentowej, elektronicznej albo dodatkowego zastrzeżenia „pod rygorem nieważności”.
  • Sposób doręczenia – ustal, czy dokument trzeba wysłać na adres siedziby, przekazać określonej osobie, doręczyć kurierem albo przesłać na wskazany adres e-mail.
  • Kary i rozliczenia – sprawdź postanowienia o karze umownej, zaległych płatnościach, zwrocie sprzętu, poufności i obowiązkach, które pozostają w mocy po zakończeniu umowy.

Forma dokumentowa pozwala utrwalić treść oświadczenia i ustalić osobę, która je złożyła. Może nią być e-mail lub skan dokumentu. Forma pisemna wymaga natomiast własnoręcznego podpisu. Kwalifikowany podpis elektroniczny jest równoważny formie pisemnej, ale zwykły e-mail jej nie zastępuje.

Jeżeli umowa nie wymaga wyraźnie formy pisemnej dla wypowiedzenia, co do zasady może wystarczyć forma dokumentowa. Nie należy jednak automatycznie przenosić na wypowiedzenie klauzuli dotyczącej zmian i uzupełnień umowy. Wypowiedzenie jest jednostronnym oświadczeniem woli, a nie zmianą kontraktu. Ostatecznie decyduje treść konkretnego postanowienia.

Jakie są sposoby zakończenia współpracy?

Przedsiębiorca może rozważyć trzy podstawowe rozwiązania. Ich skutki nie są takie same:

Metoda Skutek Zwrot świadczeń Wymogi formalne
Porozumienie stron Umowa kończy się w uzgodnionym przez strony terminie. Strony ustalają rozliczenia, zwroty i inne warunki. Zgoda obu stron i forma zgodna z umową. Ze względów dowodowych zwykle warto zachować formę pisemną.
Wypowiedzenie Umowa kończy się na przyszłość po upływie wymaganego okresu wypowiedzenia. Wykonane świadczenia co do zasady nie podlegają zwrotowi. Należy rozliczyć zobowiązania powstałe do końca umowy. Jednostronne oświadczenie z zachowaniem przyczyny, terminu, formy i sposobu doręczenia określonych w umowie lub ustawie.
Odstąpienie od umowy Może prowadzić do traktowania umowy tak, jakby nie została zawarta, jeżeli pozwalają na to przepisy lub postanowienie umowne. Co do zasady strony zwracają otrzymane świadczenia. Trzeba wykazać podstawę odstąpienia i zachować wymagany termin oraz formę. Umowa może przewidywać odstępne.

Wypowiedzenie działa na przyszłość. Nie jest tym samym co odstąpienie, które ma z reguły skutek wsteczny. Odstępne to oznaczona suma pieniężna, której zapłata może być warunkiem skutecznego odstąpienia. Jej wysokość i sposób zapłaty powinny wynikać z umowy.

Porozumienie stron bywa najmniej konfliktowym rozwiązaniem, ponieważ pozwala ustalić datę zakończenia, płatności, zwrot dokumentów lub sprzętu oraz dalsze obowiązki. Nie można jednak narzucić go kontrahentowi. Wypowiedzenie i odstąpienie są natomiast oświadczeniami jednostronnymi, ale można ich użyć tylko wtedy, gdy istnieje odpowiednia podstawa.

Na co uważać przy umowie na czas oznaczony?

Umowa terminowa ma obowiązywać przez uzgodniony czas. Jej wcześniejsze wypowiedzenie jest bezpieczne wtedy, gdy przewiduje je umowa albo szczególny przepis. Jeżeli kontrakt nie daje takiej możliwości, jednostronne zakończenie współpracy może być nieskuteczne albo prowadzić do roszczeń kontrahenta.

Przykładowo art. 746 Kodeksu cywilnego reguluje wypowiedzenie umowy zlecenia. Na mocy art. 750 KC zasady te mogą mieć zastosowanie także do umów o świadczenie usług, które nie są odrębnie uregulowane. Wypowiedzenie z ważnych powodów jest wtedy możliwe, ale pojęcie „ważnych powodów” ma charakter ocenny. W razie sporu sąd bada konkretne okoliczności, takie jak poważne naruszenie umowy, trwały brak współpracy lub inne zdarzenie uniemożliwiające dalsze wykonywanie zobowiązania.

Przedwczesne wypowiedzenie bez podstawy może skutkować żądaniem odszkodowania, zwłaszcza gdy kontrahent poniósł koszty wdrożenia, utracił ustalone korzyści albo musiał znaleźć droższe rozwiązanie zastępcze. Przy umowie terminowej nie wystarczy więc samo przekonanie, że współpraca przestała być opłacalna.


Jak sporządzić i doręczyć wypowiedzenie krok po kroku?

  1. Przeczytaj całą umowę – przeanalizuj postanowienia o wypowiedzeniu, odstąpieniu, terminach, formie, doręczeniach, karach i rozliczeniach.
  2. Wybierz właściwą podstawę – ustal, czy chcesz zawrzeć porozumienie, złożyć wypowiedzenie, czy skorzystać z prawa odstąpienia. Nie nazywaj odstąpieniem dokumentu, który w rzeczywistości ma zakończyć umowę dopiero na przyszłość.
  3. Ustal datę zakończenia – oblicz okres wypowiedzenia zgodnie z umową. Sprawdź, czy termin liczy się od doręczenia, od początku kolejnego miesiąca albo do końca określonego okresu rozliczeniowego.
  4. Przygotuj dokument – wskaż strony, oznaczenie umowy, podstawę wypowiedzenia, datę, żądany skutek oraz ewentualną przyczynę. Przy ważnych powodach opisz je konkretnie i zachowaj dokumenty potwierdzające ich wystąpienie.
  5. Zweryfikuj reprezentację – sprawdź, kto może podpisać dokument w imieniu przedsiębiorstwa. W spółce może być wymagane współdziałanie dwóch członków zarządu albo członka zarządu z prokurentem. Podpis jednej osoby, która nie może samodzielnie reprezentować spółki, naraża wypowiedzenie na zakwestionowanie.
  6. Wybierz bezpieczny sposób doręczenia – jeżeli umowa wymaga pisma, wyślij podpisany oryginał na wskazany adres. Przy braku szczególnego wymogu można rozważyć e-mail, ale zadbaj o dowód wysłania i możliwość wykazania, że wiadomość dotarła do kontrahenta.
  7. Zachowaj dowody – przechowuj podpisany dokument, potwierdzenie nadania, zwrotne potwierdzenie odbioru, korespondencję elektroniczną oraz dokumenty potwierdzające przyczynę wypowiedzenia.

Przed wysłaniem dokumentu sprawdź jeszcze następujące elementy:

  • prawidłową nazwę, adres i dane identyfikacyjne obu stron,
  • datę i miejsce sporządzenia oraz dokładne oznaczenie umowy,
  • jednoznaczne oświadczenie o wypowiedzeniu i prawidłowo obliczony termin,
  • podstawę umowną lub ustawową oraz opis ważnego powodu, jeśli jest wymagany,
  • podpisy osób uprawnionych do reprezentacji przedsiębiorstwa,
  • zgodność formy i sposobu doręczenia z postanowieniami umowy.

Najbezpieczniejszym rozwiązaniem dowodowym jest podpisany dokument wysłany przesyłką poleconą za zwrotnym potwierdzeniem odbioru, o ile umowa nie wskazuje innego sposobu. Przy konflikcie, wysokiej karze umownej albo niejasnej klauzuli warto przed wysłaniem skonsultować dokument z prawnikiem. Pozwala to ocenić nie tylko samą formę, lecz także ryzyko roszczeń po zakończeniu współpracy.

Najpierw ustal, co dopuszcza umowa, potem wybierz właściwy tryb i dopiero na końcu przygotuj dokument. Taka kolejność ogranicza ryzyko nieważnego wypowiedzenia, błędnego terminu i odpowiedzialności odszkodowawczej.


Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi indywidualnej porady prawnej. Ocena skuteczności wypowiedzenia zależy od treści konkretnej umowy, rodzaju zobowiązania i okoliczności sprawy.

Redakcja biznestube.pl

Biznestube.pl to portal dla przedsiębiorców i osób, które dopiero planują własny biznes. Piszemy o tym, z czym na co dzień mierzy się każdy, kto prowadzi firmę: zakładaniu działalności, finansach i podatkach, marketingu, sprzedaży, zarządzaniu zespołem, kadrach oraz prawie w biznesie.

Może Cię również zainteresować

Potrzebujesz więcej informacji?